Jeroen Schrijft

Monument voor mijn grootvader

2011-08-10T17:44:00.007+02:00

Op de valreep, net voor ons vertrek naar de tropen, is gelukkig het artikel gepubliceerd dat ik maakte over het oorlogsmonument ter herinnering van mijn grootvader, Antoon Trommelen.

Het monument dreigde te worden vermalen in de vergetelheid of erger: tussen de sloophamers van een toekomstige projectontwikkelaar. De plaquette is in 1949 geplaatst in de hal van een voormalig PTT-kantoor in Tilburg. Maar PTT werd KPN en dat verkocht het pand aan een particuliere investeerder in Den Bosch. De functie van het gebouw raakte vergeten en het monument stoft weg. Wat nu de plannen zijn met Spoorlaan 354 in Tilburg, is ongewis.

In het artikel, dat geplaatst is in het augustusnummer van het blad Tilburg; tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur, verbonden aan het regionaal archief, vertel ik het verhaal over mijn opa. Vanwege spionage voor de Engelsen werd hij in de oorlog opgepakt. Hij kwam nooit terug. Zijn familie betaalde dus een grote tol voor zijn gevoel voor rechtvaardigheid en zijn standvastigheid.

Door het onderdeel te maken van de geschreven geschiedenis, hoop ik bij te dragen aan het behoud van het monument.

ps: door op de afbeelding dubbel te klikken, verschijnt een grotere, beter leesbare versie.

Roos is geslaagd

2011-07-04T22:08:00.004+02:00

In voormalige Britse legerbarakken in Duitsland wonen honderden Poolse arbeidsmigranten. Ze werken in Nederland en zijn in dienst van Ottoworld, een geglobaliseerd uitzendbureau. In dit niemandsland - dat verdacht veel lijkt op het land dat ze hebben verlaten - koesteren jonge Polen hun dromen.

Zo beschrijft Roos Trommelen haar eindexamenproject Ottoworld, Poolse dromen in niemandsland , waarop ze afgelopen week slaagde aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag. Hier spreekt dus een trotse vader.

Op de website www.ottoworld.nl staat (een deel van) het resultaat. Voor meer werk ga naar www.roostrommelen.com of google maar wat; altijd prijs.

Nu dus nog even grote euforie, maar met deze foto keert Roos binnenkort weer terug op aarde..

(uit de serie: it's easy being green, 2010, copyright Roos Trommelen)

Moeders voor Moeders voor Kwakzalvers

2011-03-11T10:38:00.006+01:00

De Inspectie voor de Gezondheidszorg dreigt met hoge boetes en afgelopen week werden drie mensen veroordeeld. Maar natuurlijk gaat het misbruik van kwakzalvers en afslankmarketeers van het 'Moeders voor Moeders' medicijn Pregnyl gewoon door. Temeer omdat het Openbaar Ministerie blundert bij de vervolging.

Volkskrant, 11 maart 2011

Van onze verslaggever
Jeroen Trommelen

AMSTERDAM Alternatieve artsen die het geneesmiddel Pregnyl gebruiken als ondersteuning voor een omstreden afslanktherapie, zeggen daarmee gewoon door te gaan ondanks waarschuwingen van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)
Pregnyl is bedoeld voor vrouwen die niet zwanger kunnen worden. Het middel wordt gemaakt uit de urine van zwangere vrouwen die dat vrijwillig afstaan via de actie ‘Moeders voor moeders’.
Sinds december vorig jaar voert de inspectie actie om het onjuiste gebruik tegen te gaan, mede op aandringen van fabrikant MSD, die het draagvlak voor de vrijwillige urine-inzameling zag aangetast.
Pregnyl wordt over de hele wereld verkocht, maar alle grondstof komt van Nederlandse vrouwen die aan het unieke inzamelsysteem meedoen.
Artsen of apothekers die het hormoonmiddel voorschrijven of afleveren als afslankkuur bieden volgens de inspecteur geen verantwoorde zorg en riskeren een boete van 150 duizend euro. Afgelopen dinsdag eindigde de eerste rechtszaak tegen twee Groningse handelaren en een gepensioneerde huisarts uit Peize echter in een opmerkelijk mild vonnis: duizend euro boete en een korte taakstraf.
De lage straf lijkt mede veroorzaakt door een fout van officier van justitie W.H. Frank. Hij verzuimde het woordje ‘opzettelijk’ in de dagvaarding op te nemen, waardoor het economisch delict veranderde van een misdrijf in een overtreding. Dat had ook gevolgen voor de verjaringstermijn, waardoor de rechtbank het merendeel van de vergrijpen moest schrappen.
Alternatieve artsen die het medicijn voorschrijven of verkopen als onderdeel van de zogeheten dr. Simeonstherapie zullen zich niets aantrekken van het verbod, zeggen ze. ‘Dat slaat op die vreselijke schoonheidsklinieken, maar niet op mij’, vindt arts Marcel Menko uit Ooij. ‘Bovendien is het is niet verboden om een middel off label (voor een andere toepassing dan bedoeld, red.) voor te schrijven.’
Ook arts en natuurgenezer Dirk van Lith van de particuliere kliniek Health Coaching Group in Amsterdam gaat er gewoon mee door. ‘Off -label voorschrijven is juridisch toegestaan zolang ik mijn patiënten daarover maar goed informeer. Het wordt wel moeilijker nu apothekers het minder makkelijk verstrekken.’
Bezwaren van vrouwen dat hun medewerking niet bedoeld is voor de afslankindustrie, wuiven de artsen weg. Van Lith: ‘Vrouwen die afvallen, kunnen ook gemakkelijker zwanger worden.’ Menko: ‘Er is ruim genoeg van dat spul. Voor veel vrouwen is dik zijn óók heel verschrikkelijk.’
De verkoop van het hormoonmiddel onder de naam HCG nam de afgelopen jaren hoge vlucht. In de therapie wordt het met natriumchloride verdund en geïnjecteerd in het lichaam. Dat zou het hongergevoel onderdrukken.
Geen overbodige luxe, want daarnaast moet een dieet worden gevolgd van 500 kilocalorieën per dag. Wetenschappelijk bewijs voor de werking ontbreekt. Toepassing voor diëten wordt in de bijsluiter nadrukkelijk ontraden.
De Groningers die dinsdag door de rechtbank in Assen werden veroordeeld, zijn tevreden over het milde vonnis. ‘Maar we zijn gebruikt als testcase’, vindt handelaar Johan van D. ‘De apotheker die het voorschreef zonder het patiëntendossier te kennen, bleef ongemoeid. Net als de aanbieders op internet die niet eens een arts in dienst hebben. Wij deden alles openlijk en waren telefonisch bereikbaar. ’
Met de weerstand van Moeders voor Moeders kan hij weinig. ‘Zwangere vrouwen reageren, bot gezegd, dat ze wél willen doneren voor de buurvrouw die niet zwanger kan worden, maar niet voor dat dikke wijf op de hoek. Dat is kortzichtig want er is ruim voldoende voor andere toepassingen.’

ps: De afslankindustrie heeft inmiddels ook een 'legale' variant van het hormoonmiddel ontwikkeld. Dat wordt 'bio-HCG'genoemd en kan zonder voorschrift worden verkocht. Reden: omdat het ingestraald water is, geheel zonder werkzame stoffen. Het blijft nu eenmaal ontzettend makkelijk om rijk te worden met vage pillen. Tweeduizend klanten die 500 euro betalen: dat is één miljoen. (J.T.)

Knietje voor Knip

2011-03-08T14:01:00.006+01:00

Ik ken er niet véél maar ze bestaan: journalisten die denken dat ze echt altijd immer volledig volmondig gelijk hebben, en al stoom gaan spuiten bij de voorzichtige suggestie dat dit misschien toch niet helemaal het geval is. Dan eisen ze excusus.

Voorbeeld? Welnu: een dispuut bij de Raad voor de Journalistiek over de berichtgeving over de stort van chemisch afval door het bedrijf Trafigura in Ivoorkust, is afgelopen week verloren door NRC Handelsblad. De krant eiste rectificatie en excuses van dagblad Trouw, maar trekt die eis in omdat ze de zaak vrijwel zeker zou verliezen.
De ruzie tussen de kranten ontstond door een opmerkelijke uitspraak van de Amsterdamse rechtbank in de Trafigura-zaak, afgelopen zomer. In het vonnis werd het grondstoffenbedrijf veroordeeld tot een boete van één miljoen euro wegens illegale export van afval met het schip Probo Koala naar Ivoorkust. Tegelijk deelde de rechtbank een ongebruikelijke sneer uit aan wetenschapsjournalist Karel Knip van NRC Handelsblad.
Die schreef, volgens het vonnis ‘met behulp van informatie van Trafigura’, nog tijdens de strafzaak artikelen waarin de relatieve onschuld van het afval werd beschreven en het bedrijf min of meer werd vrijgepleit.
Trouw noemde het opmerkelijk dat de rechtbank in een vonnis stilstaat bij de rol van de media in het proces en concludeerde dat NRC volgens de rechtbank onjuiste feiten had gepubliceerd.
In een bemiddelingsprocedure vroeg de Raad voor de Journalistiek bij de griffier van de rechtbank of Trouw die conclusie op basis van het gerechtelijk vonnis had mogen trekken. Daarop kwam een ondubbelzinnig ‘ja’ als antwoord.
‘Dat heeft onze positie zodanig verzwakt dat verder gaan met deze klachtenprocedure geen zin heeft’, erkent de NRC-redactie.

De prijs van 130 km/uur

2011-02-15T10:51:00.004+01:00

Dat de verkiezingsbelofte van de VVD minstens vijftien doden gaat kosten, was al berekend. Nu de becijfering naar wat het doet op klimaatgebied. Hardrijden staat gelijk aan het energiegebruik van 250 duizend Nederlanders.

Van onze verslaggever

Jeroen Trommelen

AMSTERDAM Het energiegebruik van alle inwoners van een stad als Eindhoven, of in één klap 300 duizend auto’s erbij. Dat is volgens experts het klimaateffect van een verhoging van de maximumsnelheid naar 130 kilometer per uur op eenderde van de snelwegen.

De maatregel werd afgelopen weekeinde bekendgemaakt als opening van de verkiezingscampagne van de VVD voor de provinciale staten. Ze gaat verder dan het aanvankelijke kabinetsplan om te experimenteren met hogere snelheden.

Dit resulteert in jaarlijks minstens een miljoen ton extra van het broeikasgas CO2 in de atmosfeer, schatten experts van de adviesbureaus CE Delft en Goudappel Coffeng in Deventer. De twee bureaus maakten in oktober vorig jaar al berekeningen over de vermoedelijke klimaateffecten van de verkeersmaatregel. Die varieerden toen tussen 350 duizend en 850 duizend ton extra CO2.

De jongste plannen gelden niet alleen voor wegen waar nu al 120 kilometer per uur mag worden gereden, maar ook waar 80 of 100 geldt als maximum. Op die laatste wegen wil de minister een flexibele limiet met hogere snelheden buiten de spits.

Dat verhoogt de eerder berekende uitstoot van CO2 met een factor twee tot vier, denkt Huib van Esse van CE Delft. Volgens onderzoeker Henk Tromp van Goudappel Coffeng is een verhoging naar minstens een miljoen ton extra broeikasgas reëel. Twee factoren spelen daarin een belangrijke rol: het fors hogere energiegebruik bij hoge snelheden, en de verkeerskundige wet dat mensen bij tijdwinst meer kilometers gaan maken.

Het benzinegebruik van moderne en ‘zuinige’ personenauto’s stijgt snel als het gaspedaal diep wordt ingetrapt. De ‘gezinsauto van het jaar’ Citroën Berlingo gebruikt bijvoorbeeld 1 liter op 16,6 kilometer bij 100 kilometer per uur. Dat stijgt naar 1 op 11 bij 130 kilometer per uur. Door de relatie tussen snelheid en energiegebruik ging tot aan vorig jaar het meeste onderzoek over kansen en effecten van een mogelijke verlaging van de maximumsnelheid.

De cijfers over de extra productie van broeikasgas zijn meer dan een schatting, zegt Tromp. Ze geven de werkelijkheid zo goed mogelijk weer. ‘Met alle beperkingen is ons rekenmodel hierover toch state of the art.’ Door de tijdwinst stijgt het aantal autokilometers volgens hem met 3 procent. Omdat dit vooral geldt op lange afstanden, neemt op die trajecten het aantal treinreizigers af met 1 à 2 procent.

Het aantal extra verkeersdoden door 130 km per uur schatte het bureau vorig jaar al op vijftien. In de praktijk zou dit hoger kunnen uitpakken omdat in dat getal geen rekening is gehouden met de toegenomen snelheidsverschillen tussen (vracht)voertuigen op de weg.

Volgens voorlichtingsbureau Milieu Centraal staat een miljoen ton broeikasgas gelijk aan wat een kwart miljoen Nederlanders gemiddeld uitstoot via gebruik van gas, elektriciteit, autobrandstof, vliegreizen en openbaar vervoer. Dat zijn meer mensen dan er wonen in bijvoorbeeld Eindhoven (213 duizend) of Groningen (187 duizend).

Omgerekend in gemiddeld gebruikte auto’s komt de maatregel neer op de broeikasuitstoot van bijna 300 duizend extra auto’s. Op de totale Nederlandse uitstoot van broeikasgas van industrieën, bedrijven en huishoudens gaat het om een half procent extra.

Of het kabinet de extra uitstoot van hardrijders wil compenseren, is onduidelijk. In haar brief aan de Tweede Kamer suggereert minister Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu) van niet. Ze schrijft ‘rekening te willen houden met de effecten op de luchtkwaliteit, geluidhinder en verkeersveiligheid’. In dat rijtje ontbreekt het effect op klimaat, waarnaar wel ‘onderzoek’ wordt aangekondigd.

Het Nederlandse verkeer was goed voor een uitstoot van 39 miljoen ton CO2 in 2005. Volgens een afspraak tussen het toenmalige kabinet en de brancheorganisaties van vervoerders en weggebruikers, zou dat in 2020 moeten worden teruggebracht tot 30 miljoen ton.

Met alleen betere techniek en zuinige auto’s gaat dat volgens de experts niet lukken.

(Volkskrant, 15 februari 2011)

Lobbyen mag toch

2011-02-09T16:52:00.005+01:00

In aanvulling op mijn eerdere stukken de, voor sommgen niet geheel bevredigende, afloop van het Europees lobby-gevecht.

Volkskrant 10 februari 2010:

Van onze verslaggever
Jeroen Trommelen

AMSTERDAM De Europese Commissie geeft de Duitse oud-eurocommissaris Günter Verheugen toestemming voor het exploiteren van zijn lobbykantoor ‘The European experience’, dat hij samen met zijn voormalige chef-staf Petra Erler heeft opgezet.

Voor: Verheugen. Op de achtergrond: Europa.

De commissie negeert hiermee een negatief advies van haar eigen ethische commissie, die oordeelde dat de activiteiten van het bureau oncontroleerbaar zijn en strijdig met de regels die belangenverstrengeling van oud-bestuurders en ambtenaren moeten voorkomen.
De commissie legt Verheugen en zijn partner wel extra voorwaarden op, waaronder een tijdelijk verbod om rechtstreeks zaken te doen met partijen waarmee het Europese directoraat van Handel en Industrie zaken deed toen Verheugen daar commissaris was. Het verbod geldt voor twee jaar.
Tot zijn vertrek april 2010 was Verheugen tien jaar lid van de Europese Commissie, waarvan vijf als industriecommissaris. Kort daarna begon hij het lobbykantoor met vriendin Ehrler, die hij in een omstreden benoeming in 2007 had bevorderd tot hoofd van zijn kabinet. Hij nam ook bijbanen bij twee banken, lobbybureau Fleischmann-Hillard en de unie van Turkse kamers van koophandel.
Anti-lobbyclubs als in Brussel bekritiseren de toestemming. Ondanks de voorwaarden staat die lobbyen naar andere Europese directoraten nauwelijks in de weg. ‘Het bewijst de noodzaak voor een strikte afkoelingsperiode van drie jaar waarin oud-commisarissen geen enkele lobbypositie mogen aanvaarden’, vindt anti-lobbyorganisatie ALTER-EU waarin 160 Europese belangenorganisaties samenwerken.
Volgens Verheugen heeft de Europese Commissie geen zeggenschap over zijn bureau omdat hij daarvan aandeelhouder en onbetaald directeur is, maar geen salaris ontvangt. Formeel sluit het bureau ook lobbyactiviteiten uit. De expertise die wordt aangeboden komt daar volgens de commissie echter wel op neer.
Van de negentien vertrokken eurocommissarissen gingen er vorig jaar zes aan de slag bij private bedrijven. Behalve om Verheugen ging het om Ferrero-Waldner, McGreevy , Kuneva, Borg en Michel.

Man van de Bijbel op pad in Afghanistan

2010-12-17T13:21:00.003+01:00

Onderstaand Volkskrant-artikel (17-12-2002) staat niet online, en daarom wel hier. Is het resultaat van stug doorzoeken naar het motief van de ontvoerde en vrijgelaten Nederlandse hulpverlener, en zijn organsiatie, om volledig anoniem te willen blijven. Omdat het christenfundi's zijn, zo blijkt.

Foto copyright de Volkskrant

Van onze verslaggevers
Natalie Righton
Jeroen Trommelen

De Nederlandse hulpverlener die onlangs na zes weken ontvoering vrij kwam in Afghanistan, blijkt te komen uit een milieu van fundamentele christenen met een sterke zendingsdrang. Naaste familie en vrienden van de 33-jarige Peter Oosterhuis uit Almelo maken deel uit van de Amerikaanse kerk die zich Youth Storm noemt. De kerk presenteert zich als een militaristische stroming die oproept ‘dienaar van de revolutie’ te worden.

Sinds zijn vrijlating willen de hulpverlener en de organisatie waarvoor hij werkte, niets kwijt over de christelijke achtergrond van de activiteiten in Noord-Afghanistan. De fysiotherapeut werkte daar in een zogeheten ‘wonderencentrum’ voor gehandicapte kinderen.

Werkgever Streams ontkent een zendingsmissie van Oosterhuis, maar weigert informatie over de identiteit van de oprichters of inzage in de oprichtingsakte van de organisatie te geven. Ook over de achtergrond van de hulpverlener wil men niets kwijt. Over de reden voor de zwijgzaamheid wordt geheimzinnig gedaan. Volgens een woordvoerder van Streams Afghanistan, de werkgever van Oosterhuis, willen de geldschieters en oprichters van de organisatie anoniem blijven.

Het mengen van zendingswerk en humanitaire hulpverlening is verboden in Afghanistan. In het verleden zijn hulpverleners die Afghanen actief probeerden te bekeren tot het christendom in de gevangenis beland. Streams Afghanistan overweegt haar werkzaamheden in het land te hervatten, maar heeft daarover volgens haar woordvoerder nog geen beslissing genomen.

In Almelo is Oosterhuis afkomstig uit de plaatselijke Pinkstergemeente de Banier, die het als haar voornaamste opdracht ziet om ‘Gods onfeilbaar woord - de Bijbel’ te verspreiden. Zijn familie runt bovendien de Crossing Kerk; de Nederlandse tak van Youth Storm die haar leden oproept ‘actieve discipelen te worden die vanuit intimiteit met God discipelen kunnen reproduceren die het Koninkrijk van God op aarde zullen demonstreren’.

De kerk wordt geleid door het echtpaar Rick en Talitha Oosterhuis, die eerder dit jaar de omstreden gebedsgenezer Jan Zijlstra uitnodigden voor een genezingssessie in Almelo. Volgens de kerk zou via de prediker ‘God zieke mensen kunnen genezen’ en wonderen verrichten. Na kritiek uit gematigde hervormde kring in Almelo werd de bijeenkomst geweerd uit de Pniëlkerk.

De radicale Crossing Kerk vindt zijn inspiratie in Youth Storm, een beweging uit de VS die christenen wil mobiliseren om ‘te streven naar een heilig leven van waaruit het vuur van opwekking en transformatie wordt aangewakkerd’. De site van Youth Storm oogt radicaal: logo’s doen denken aan runentekens en de naam ‘Jeugdstorm’ doet denken aan die van de Nationale Jeugdstorm; een oud-NSB-organisatie.

De moederorganisatie van Youth Storm is Life Alliance, een andere streng christelijke stroming uit de VS. Bestuurder van de Nederlandse tak van beide clubs is Jeff Willemsen uit Almelo. Hij doceert onder meer over de islam aan de Azusa theologische hogeschool van de Pinkstergemeente.

Samen met de vrijgelaten Peter Oosterhuis organiseerde hij gebedsavonden in Almelo, waarin jongeren werden aangespoord ‘God beter te leren kennen’. De dienst werd gehouden in De Banier waarin ook de ouders en een broer van Peter actief zijn.

De Pinkstergemeente is divers, maar de zendingsdrang in de geloofsgemeenschap is sterk. Een behoudende stroming heeft een hekel aan de islam. Tv-evangelist Rod Parsley, een van de leiders van de Amerikaanse Pinksterbeweging, roept op tot een ‘oorlog tegen de islam’. Volgens hem een valse religie die streeft naar wereldheerschappij.

Na zijn vrijlating is Oosterhuis opgevangen in zijn vertrouwde kring van familie en naasten. Maar niemand van de familie noch Jeff Willemsen van Youth Storm wil ingaan op vragen. Telefoongesprekken worden afgekapt of afgedaan met ‘geen commentaar’. De enige woordvoerder van Streams, de Hilversumse zakenman en voormalig lijstduwer van de ChristenUnie Evert Kroon, ontkent dat Oosterhuis op enigerlei wijze verbonden is aan de Crossing Kerk, Life Alliance of Youth Storm. ‘Nee, nee, nee’, zegt hij. Maar daarna: ‘Ik weet eerlijk gezegd niet eens van welke kerkgemeenschap Peter lid is.’

Concrete aanwijzingen dat Oosterhuis zich in Afghanistan heeft bezig gehouden met bekeringsactiviteiten, zijn er niet. In de uithoek van Noord-Afghanistan waar hij werkte - provincie Takhar - is geen scherp toezicht gehouden op de activiteiten van zijn organisatie. Die staat volgens het Afghaanse ministerie van Economie niet bij hen geregistreerd, dus zouden ook geen controleurs zijn langs geweest. Volgens Evert Kroon staat de hulporganisatie wel geregistreerd in Afghanistan, maar hij kan niet zeggen bij welke instantie.

Even experimenteren: de Daily tablet

2010-11-24T21:28:00.006+01:00

Ik ben geen béta-wonder, maar steeds vaker hoor ik beweringen waar ik graag even de calculator bij pak omdat ik aan m'n water voel dat er iets niet klopt of niet kan. Dat is niet hip. Wij worden geacht te denken vanuit mogelijkheden; niet vanuit problemen. Sorry. Soms is het sterker dan mezelf.
Zo is er het plan van de mediatycoons Rupert Murdoch en Steve Jobbs om een nieuwe krant te gaan uitgeven, uitsluitend op I-pad en vergelijkbare tablet-computers. 'Waarom wordt daar in Nederland niet mee geëxperimenteerd?', riep de nieuwe-media-nerd van DWDD vanavond verontwaardigd. 'Wij lopen hier altijd achter'.

Waarom we dat niet doen valt uit te rekenen.
Kijken we naar het Amerikaanse plan, waarover The Guardian afgelopen zondag als eerste berichtte. Het nieuws kwam daarmee van de klassieke papieren krant, ahum, maar dat terzijde.

Volgens het bericht gaat de krant werken met 100 journalisten en gaat een abonnement 99 dollarcent per week kosten; zeg 50 dollar per jaar. Dat lijkt een mogelijk businessmodel. Laten we zo goedkoop mogelijk rekenen: Journalisten van dit kaliber kosten bruto zeker 70 duizend dollar per stuk per jaar. Samen 7 miljoen per jaar. Reken daar 8 miljoen bij voor huisvesting, management, advertentieafdeling, apparatuur en dergelijke. Vijftien miljoen kosten gedeeld door 50 euro abonnement is 300 duizend. Zoveel abonnees heb je dus minstens nodig om een online-krantje te maken.

300 duizend betaalde klanten lijkt niet overdreven veel. De New York Times heeft een oplage van 900 duizend. Maar wacht: die krant wordt wél gemaakt met een staf van 1200 mensen; het twaalfvoudige van wat de Daily Tablet in dienst heeft. Die krant kan dus veel minder eigen nieuws brengen en moet dus een meer select publiek trekken. Vergelijk het voor het gemak met de in Europa gemaakte International Herald Tribune. Die heeft 240 duizend abonnees.

Maar wacht: die honderd journalisten moeten wél de hele dag door nieuw nieuws brengen. Het is immers een online-krant die steeds ververst moet worden. En dat met eigen nieuws - want al het andere nieuws is tegenwoordig gratis. Reken op twee of drie shifts, waardoor het werkelijk aantal inzetbare verslaggevers en redacteuren verder daalt.

In de rekensom zitten trouwens meer onzekerheden. Zo zal de krant ook opbrengsten uit advertenties gaan krijgen, maar onduidelijk is hoeveel. Op dit moment vallen de opbrengsten van online-advertenties in het niet bij die van de papieren krant. Maar laten we politiek-correct denken en optimistisch zijn. Alles afwegend heeft zo'n tabletkrant op de Engelstalige markt waarschijnlijk een kans.

Nu de Nederlandse markt. Kwaliteitskranten als Volkskrant en NRC + Next hebben elk ruim 200 redacteuren in dienst en bedienen samen een markt van ongeveer 600 duizend abonees. In het hierboven beschreven businessmodel zou de helft daarvan moeten overstappen op een tablet-krant, die hen slechts de helft van het nieuws brengt. Dat zie ik niet gebeuren. Uitgevers die met zo'n model zouden gaan experimenteren, zouden wel gek zijn. En ik denk niet dat ze dat zijn.

Grote vraag is waarom er voor een nieuwe verschijningsvorm (nou ja, nieuw) zonodig een geheel nieuwe krant moet worden opgericht. Waarom zouden bestaande kranten met hun prima nieuwsapparaat geen aparte abonnementsvorm op 'tablet' kunnen leveren? Nu leveren ze al gemenge abonnementen van online doordeweek en papier in het weekeinde. Sterker: zulke apps zijn al te koop. Die publicatievorm zal er gaandweg bijkomen, zodra de opbrengsten de kosten beginnen te dekken, zoals het tot dusver steeds is gegaan. Tegen die tijd zullen de nerds trouwens weer roepen om iets nieuws. Of willen ze geen 99 cent meer betalen.

Waarschijnlijk is die nieuwe Daily dus één groot veldexperiment - van het kaliber dat Murdoch en Jobbs zich gemakkelijk kunnen veroorloven. Even kijken hoe de markt reageert. Een poosje strategisch in de markt houden. En over vijf jaar voldoende kennis verzameld, en de plug er weer uit.

Wel jammer voor die 100 journalisten.

Het 'burgerproces' tegen Wilders

2010-10-05T10:34:00.004+02:00

PVV-leider Geert Wilders noemt het een politiek proces, maar de ironie is dat zijn zaak voortkomt uit een trend die hij normaal gesproken zou toejuichen: de toegenomen macht die de burger opeist in de rechtszaal.
Dat het inderdaad een trend is, bewijst mijn artikel vandaag in de Volkskrant over de artikel 12- procedure. Nieuws daarin: het beroep op dat artkel is de afgelopen jaar ruim verdubbeld waardoor nu jaarlijks 120 mensen of instanties worden veroordeeld die zonder de assertieve burger niet zouden zijn vervolgd.

Burger eist macht in rechtszaal

Van onze verslaggever
Jeroen Trommelen
Amsterdam /5 oktober 2010
Geert Wilders noemde het ‘Saoedisch recht’ en ‘ bananenrechtspraak ’. Maar de juridische procedure die hem maandag voor de rechter bracht, is ook een voorbeeld van de toegenomen macht die burgers opeisen in de rechtszaal. De vervolging van de PVV-leider voor haatzaaien, beledigen en discrimineren is afgedwongen door betrokken Nederlanders; tegen de zin van het Openbaar Ministerie (OM) en tot afschuw van de minister van Justitie.
Het aantal gevallen waarin een beroep wordt gedaan op de procedure die een beklag tegen niet-vervolging mogelijk maakt (artikel 12 van het wetboek van Strafvordering), is de afgelopen tien jaar explosief gestegen. Volgens de Raad voor de Rechtspraak ontvingen de vijf gerechtshoven vorig jaar 2316 klaagschriften van mensen die bezwaar maken tegen een besluit van het OM om af te zien van vervolging. Tien jaar geleden ging het nog maar om 1130 zaken.
In Nederland mag de officier van justitie, anders dan in veel andere landen, kiezen of strafbare feiten wel of niet worden vervolgd. Bijvoorbeeld als er te weinig bewijs is of het om te onbelangrijke feiten gaat. Maar ook wanneer de officier het ‘niet opportuun’ vindt vanwege een maatschappelijke reden, zoals in de zaak-Wilders. ‘Betrokkenen’ mogen daartegen bezwaar maken bij het gerechtshof.
Dat deden ook de ouders van militair Aldert Poortema, die in 2008 in Uruzgan om het leven kwam door ‘eigen vuur’. Vader Hans Poortema had nooit verwacht dat hij en zijn vrouw zelf voor rechtvaardigheid zouden moeten zorgen. Maar zo pakte het wel uit. ‘De officier van justitie besteedde er één zin aan’, zegt Poortema. ‘Hij keek ons niet eens aan toen hij zei dat de verantwoordelijken niet zouden worden vervolgd.’
Uit de gesprekken die de ouders daarna voerden met betrokken militairen, leidden ze echter af dat het onderzoek van het OM en de marechaussee naar de dood van hun zoon en zijn collega Wesley Schol niet klopte. ‘Aldert stond op wacht. Er waren geen wapens te zien. Hij was helemaal niet betrokken bij gevechtshandelingen, zoals gezegd werd.’
Bij hun spitwerk stuitten de ouders van Aldert op militairen die niet wilden praten. Dus besloten ze een advocaat te bellen. De vader: ‘Dat kost ons heel veel geld; de teller gaat meteen lopen. Maar we doen het voor onze zoon. Het is wel onrechtvaardig: de twee militairen die verantwoordelijk waren voor het incident, krijgen een advocaat van defensie. In onze ogen heeft Aldert daar ook recht op.’
Volgens Robert-Jan Gras, secretaris bij het gerechtshof Den Bosch die bij de gerechtshoven informatie verzamelde, wordt ruim 10 procent van die klachten gegrond verklaard. Ruwweg de helft daarvan leidt uiteindelijk alsnog tot een veroordeling, schat hij.
Jaarlijks worden dus bijna 120 mensen veroordeeld die zonder de assertieve houding van klagers vrijuit zouden zijn gegaan. Maar worden ook ruim tweeduizend moeizame en langdurige procedures begonnen die tot niets leiden. Volgens Jaap Timmer, onderzoeker op het gebied van politiegeweld, zit in de laatste categorie waarschijnlijk een fors aantal zaken van burgers die zich niet neerleggen bij het niet vervolgen van politiegeweld of het overlijden in (politie)cellen.
Anders dan vroeger wordt daarover nu vrijwel automatisch geklaagd. ‘Tussen 1978 en 1995 waren er ongeveer 300 schietincidenten met letsel door politiekogels. Dat leidde in die twintig jaar tot slechts vijf artikel 12- procedures. Tussen 1996 en 2000 ging het al om zeker tien procedures op 82 gevallen.’
Zo is na de strandrellen in Hoek van Holland een procedure begonnen door de ouders van de doodgeschoten jongen die de politie had bedreigd. ‘Maar als ik de ouders, of via hen hun advocaat, hoor uitleggen waarom ze dat doen, klinkt dat heel onlogisch. Die zaak ligt immers duidelijk. Er is helemaal geen controverse over welke agent het dodelijke schot heeft gelost, zoals wordt beweerd’, aldus Timmer
De procedure wordt toch begonnen omdat de burger mondiger is geworden en beter zijn weg heeft gevonden naar de rechtbank, denkt Timmer. ‘Dat is een goede zaak. Maar ik zeg er vilein bij: voor sommige advocaten lijkt het ook een schitterende niche die voorziet in extra inkomsten.’
De Leidse hoogleraar strafrecht en artikel 12-kenner Tineke Cleiren ziet de groei van het aantal zaken niet als uiting van de claimcultuur. ‘De procedure past in de lijn van ons recht waarin het altijd mogelijk is bezwaar aan te tekenen. Door belanghebbenden, zoals familieleden of slachtoffers, of, vanwege een principe, ook stichtingen of verenigingen. Ik heb niet de indruk dat het begrip belanghebbende te ruim wordt uitgelegd of dat advocaten hun klanten hiervoor ronselen.’
Wel kost de procedure nu veel tijd en is ze omslachtig, vindt Cleiren. ‘Het zou beter zijn als je eerst bij het OM in beroep zou kunnen gaan. Als dat niets oplost, kun je alsnog naar het hof.’
Het OM kan zelf overbodige procedures voorkomen door beter uit te leggen waarom zaken worden geseponeerd, zegt Cleiren. ‘Voor ouders die een kind hebben verloren door een verkeersongeval, is het bijvoorbeeld moeilijk te verteren als de dader niet wordt vervolgd wegens dood door schuld. Maar wanneer dat niet kan worden bewezen, houdt het op. Je moet dan uitgebreid de tijd nemen om dat uit te leggen. Daar is iedereen bij gebaat, ook de ouders zelf.
De zaak van de ouders van de gedode Uruzgan-militair loopt voorspoedig. Hans Poortema: ‘Twee advocaten-generaal van het hof geven ons gelijk. Dat is een mooie wending. De kans dat de waarheid boven tafel komt en de verantwoordelijken worden vervolgd, is nu een stuk groter geworden.’

Zeven voorbeelden van artikel 12-procedures
Geert Wilders In 2008 besloot het Openbaar Ministerie Wilders in 2008 niet te vervolgen wegens belediging en discrimineren. Een groep burgers maakte bezwaar via de artikel 12-procedure. Het Amsterdams gerechtshof gaf hun gelijk. De strafzaak begint vandaag.
Uruzgan De ouders van twee Nederlandse militairen die in 2008 in Uruzgan omkwamen door eigen vuur, eisen dat de verantwoordelijken worden vervolgd. Het Openbaar Ministerie zag geen aanleiding; het hof wil nu nader onderzoek.
Strandrellen De ouders van de 19-jarige jongen die de politie belaagde en werd doodgeschoten, eisen dat de agent wordt vervolgd. Volgens het OM was de agent genoodzaakt om te schieten; het onderzoek loopt.
‘Martelmoord’ Familie van de man die vorig jaar in Pernis werd vermoord terwijl vier agenten voor de deur stonden, willen dat de vier worden vervolgd. Volgens het OM is dat niet opportuun. De klacht is in behandeling.
Gifstort Trafigura Greenpeace eist dat Trafigura Beheer BV wordt vervolgt voor gifstorting in Ivoorkust. Nu gebeurde dat alleen voor lichte vergrijpen in Nederland. Het OM acht vervolging onhaalbaar; het gerechtshof heeft de klacht in behandeling.
Sylvia Millecam De Vereniging tegen de Kwakzalverij en anderen eisten in 2006 dat twee artsen die Millecam hadden behandeld, zouden worden vervolgd. Met succes. De artsen werden alsnog veroordeeld, zij het zonder oplegging van straf.
Schipholbrand Een groep burgers eiste in 2006 vervolging van de ministers Verdonk en Donner vanwege de brand in het detentiecentrum op Schiphol. Het gerechtshof verklaarde de klacht ongegrond.

Iedere comissaris z'n eigen lobbybureau

2010-09-24T10:10:00.007+02:00

Afgelopen zomer ontmoette ik een Nederlandse lobbyist in Brussel. Een van het nette type: een transparante belangenvertegewoordiger. Niets mis mee. Journalisten hebben goed ingevoerde insiders nodig. We doen regelmatig zaken met lobbyisten en 'actievoerders' - wat eigenlijk hezelfde is.
Later kreeg ikeen mailtje met de aantekening 'opmerkelijk'. Onderwerp: de nieuwe baan van de Ierse Charlie McGreey die als Eurocommissaris veel te maken had met prijsvechter Ryanair. Daar was hij (Ieren onder elkaar?) altijd al opmerkelijk soepel in geweest. Nu was MacGreevy ineens bestuurder van de luchtvaartmaatschappij.
Mag dat? Ja dus.
Begin deze maand zag ik een berichtje over de Duitse ex-commissaris Günter Verheugen, die zijn bijbanen aanvankelijk niet eens had vermeld en toen hij daartoe gedwongen werd, de belangrijkste functie alsnog verzweeg: die van zijn eigen, nieuw opgezette lobbybureau The European Experience Company
Mag ook dat? Daar is de Commissie nog niet helemaal uit, maar tot dusver is het antwoord 'ja'.
Dit alles dus goed uitgezocht; WOB-stukken bekeken; alle beweringen van actievoerders (in deze: anti-lobby-lobbyisten) zelf onderzocht en vandaag in de Volkskrant het resultaat genoteerd: Eurocommissarissen ongestoord aan de slag als lobbyist.

Het achtergrondartikel is niet gratis aan te klikken op de VK-site. Dus staat het hier:

Oud-eurocommissarissen weten: hun netwerk is goud waard
VERTROKKEN EU-COMMISSARISSEN HANDELEN IN STRIJD MET GEDRAGSCODE

Jeroen Trommelen
Brussel
De regels voor vertrekkende eurocommissarissen zijn duidelijk: om belangenverstrengeling te voorkomen moeten nieuwe bijbanen worden gemeld. Maar wie doet dat nou?

BRUSSEL - "Waar bemoeit u zich eigenlijk mee?" De Duitse oud-eurocommissaris Günter Verheugen had 16 april geen vriendelijk gesprek met de directeur-generaal van het secretariaat van de Europese Commissie. De hoge ambtenaar wilde weten waarom Verheugen twee maanden na zijn vertrek nog steeds geen overzicht had gegeven van zijn nieuwe bijbanen en werkzaamheden.
Waarom was dat eigenlijk zo belangrijk? ‘Ik ben met pensioen en krijg geen wachtgeld. Met wat ik ga verdienen heeft de Europese Commissie niets te maken’, zei Verheugen. Voor de rest zou hij er zelf wel voor zorgen dat de Commissie niet in verlegenheid wordt gebracht.
In een vertrouwelijke fax legde de directeur-generaal hem daarop de regels nog maar eens uit. ‘Dat u geen belangenconflicten zult veroorzaken is ongetwijfeld waar, maar de Commissie moet in de positie zijn dat zelf te beoordelen.’
Bovendien is de gedragscode voor vertrekkende eurocommissarissen duidelijk: iedereen die geen jaar pauze neemt om z’n gevoelige en vertrouwelijke kennis te laten ‘afkoelen’, is verplicht bijbanen te melden. Waarna een ethische commissie bepaalt of die functies door de beugel kunnen.
Commerciële banen op het directe werkterrein van de vertrokken commissaris zijn formeel taboe. Bij functies voor de publieke zaak is men soepel. Maar het meeste zit daar volgens de ethische commissie tussenin. Tot dusver is nog niet één bijbaan van een oud-commissaris afgewezen. ‘We zouden het dus op prijs stellen waneer u zo snel mogelijk laat weten welke activiteiten u het komend jaar in overweging neemt.’
Per kerende post geeft de Duitse oud-commissaris voor handel en industrie dan een overzicht van zijn nevenactiviteiten: twee adviesbanen in de bankwereld; één bij een internationaal publicrelationsbureau en een bij de Turks-Duitse Kamers van Koophandel. Maar de misschien wel belangrijkste, vijfde activiteit verzwijgt hij. Terwijl de oplettende commissie-ambtenaar die nota bene met eigen ogen had kunnen zien. Verheugen verstuurt zijn fax vanaf zijn nieuwe kantoor. De naam daarvan staat in de linkerbovenhoek: The European Experience Company.

Lobbybureau
Wie dat kantoor googelt, komt terecht bij het nieuwe consultancybureau van Verheugen en zijn voormalige topambtenaar Petra Erler, met wie hij een relatie heeft. Tot februari 2010 was zij hoofd van het Europees directoraat generaal industrie – een functie waarvoor vergelijkbare ethische regels gelden. Samen bieden ze zich aan voor ‘de beste strategie voor succes in de omgang met Europese instituties’, voor bijeenkomsten met experts van Europese instellingen en voor steun voor publicrelationsactiviteiten richting Europa. Een lobbybureau dus – hoewel dat op de website wordt ontkend: ‘We houden ons niet bezig met lobbyactiviteiten.’
Van oud-bestuurders die hun kennis en ervaring verhuren als consultant of lobbyist kijkt niemand op in Brussel. Het is eerder gewoonte dan uitzondering, zegt een Nederlandse lobbyist die niet met naam wil worden genoemd. ‘Verheugen stelt zijn adressenboek open voor wie daarvoor wil betalen. Als hij belt, kun je bij een ambtenaar of betrokkene langskomen. Op eigen houtje lukt je dat niet zo snel. Het gaat om de exploitatie van een netwerk.’
Wat ook meespeelt, denkt hij, is dat gepensioneerde bestuurders bang zijn voor een lege agenda en alleen daarom al op zoek zijn naar leuke bijbanen. ‘Bedrijven weten dat ook.’
Dat is geen exclusief Brussels of Europees verschijnsel. In het bedrijfsleven wemelt het van oud-bestuurders en ook Nederlandse politici doen daaraan graag mee. Toen de latere minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot in 2003 afscheid nam als EU-ambassadeur, trad hij in dienst van het Haagse lobbybureau Praaning & Meines. ‘Nu moet ik met de bedelnap langs Brussel om alles wat ik tot stand heb gebracht als ambassadeur weer af te breken’, grapte hij.
Oud LPF-fractievoorzitter Mat Herben, altijd al pleitbezorger van de Joint Strike Fighter, trad in dienst als ‘senior adviseur nationale veiligheid’ bij de NIDV, de belangenclub van de Nederlandse defensie-industrie.

Verplichte afkoelingsperiode
De verplichte afkoelingsperiode van een jaar voor afgetreden eurocommissarissen bestaat sinds 1999 en werd ingesteld nadat de Duitse eurocommissaris Martin Bangeman tijdens zijn bestuursperiode was overgestapt naar het Spaanse bedrijf Telefonica, waar hij 1,5 miljoen euro per jaar ging verdienen. In het Europees bestuur was hij verantwoordelijk voor het vrijgeven van de telecommunicatiemarkt. Dat was een duidelijk geval van het ‘inkopen’ van Europese kennis en contacten, vond ook de Europese Commissie.
Maar de toen ingestelde regels worden in de praktijk niet streng gehanteerd: commissarissen krijgen al vrijstelling van de afkoelingsperiode wanneer ze beloven geen gevoelige informatie door te geven.
Die regels werken dus niet, zegt Olivier Hoedeman van de Brusselse anti-lobbyorganisatie Corporate Europe Observatory. ‘Ze zijn te algemeen en te onduidelijk, en bovendien wil de Commissie ze niet echt toepassen. Misschien is men bang om toekomstige commissarissen af te schrikken. Het is toch al niet zo’n prestigieuze functie. Als je belemmeringen opwerpt, wordt het wellicht nog moeilijker goede mensen te vinden. Maar het is ook koppigheid. Men zou moeten toegeven dat commissarissen ook maar mensen zijn, die in verleiding kunnen worden gebracht.’
Soms lijkt de Europese Commissie niet eens te weten waarom bijbanen van oud-commissarissen gevoelig kunnen liggen. Dat lijkt te spelen bij de nieuwe functies van Benita Ferrero-Waldner; de Oostenrijkse die tot april van dit jaar commissaris was voor externe betrekkingen. Sinds 2009 zette zij zich sterk in voor het Mediterranean Solar Plan dat voorziet in stroomopwekking voor Europa via zonne- en windenergie in Noord-Afrika. Dat van oorsprong Franse politieke plan is gebaseerd op een concreet Duits technisch initiatief: Desertec. Een consortium van voornamelijk Duitse bedrijven hoopt het groene energieplan te gaan uitvoeren.
In juli 2009 sprak Waldner nadrukkelijk haar steun uit voor dit bedrijvenproject. Drie maanden later liet ze de Commissie weten dat ze na haar ambtstermijn lid zou worden van de raad van bestuur van Munich Re. Dat bedrijf is de grootste herverzekeraar ter wereld, maar óók de belangrijkste kracht achter Desertec. In de bestuurskamer komt de oud-commissaris vertegenwoordigers tegen van Siemens en EON, twee belangrijke partners in het energieplan. Bovendien werd ze bestuurder bij de Spaanse windmolenbouwer Gamesa, die orders voor het plan hoopt te verwerven.
De ethische commissie die haar bijbanen beoordeelt, is dat ontgaan. Formeel gaat het om een baan bij een verzekeringsmaatschappij. ‘De functie heeft geen enkele link met de voormalige portefeuille van de commissaris’, staat in de goedkeuringsbrief aan Waldner. Wel krijgt ze het advies terughoudend te zijn in het geven van informatie over ‘politieke risico’s gerelateerd aan bepaalde landen’.
122 duizend euro
Een derde commissaris die profiteert van de ruimhartige regels is de Ierse oud-minister van Financiën Charlie McGreevy, die na zijn vertrek bestuurder werd van Ryanair en financieel ondernemer bij investeringsmaatschappij NBNK. In de commissie was hij verantwoordelijk voor de interne markt en diensten en als commissaris had hij geregeld met Ryanair te maken.
De vliegmaatschappij weigerde onder meer de EU-regels voor schadeloosstelling van gedupeerde passagiers na te leven en bevocht een besluit van de Commissie dat de overname van Air Lingus verbiedt. Als commissaris besloot McGreevy een voor Ryanair voordelig beluit van het Europees Hof over verboden staatssteun, niet aan te vechten. Die maatschappij kan daardoor miljoenen euro’s belastinggeld blijven incasseren voor vluchten op regionale vliegvelden.
Dat is goed voor de aandelenopties die McGreevy nu ontvangt als onderdeel van zijn beloning. Als bestuurder van investeerdersmaatschappij NBNK in de Londense city profiteert hij bovendien indirect van zijn eigen pleidooi voor strengere regels voor het Europese bankwezen. De groep had afgelopen maand al vier miljard euro verzameld voor het opkopen van Britse banken die moeten worden verkocht vanwege nieuwe regulering rond staatssteun aan banken.
Volgens het Britse dagblad The Independent krijgt McGreevy daarvoor 20 duizend aandelen in het investeringsbedrijf plus tussen de 61 duizend en 122 duizend euro per jaar. De bestuursfunctie bij Ryanair levert naast aandelenopties 32 duizend euro op.

Europese Commissie onder vuur vanwege ‘slappe regels’
De anti-lobbyorganisatie ALTER-EU is deze week een internetpetitie begonnen om te voorkomen dat oud-commissaris Günter Verheugen toestemming krijgt een lobbybureau op te zetten. Ook moet de verplichte afkoelingsperiode van één jaar voor oud-bestuurders worden verhoogd naar drie jaar, vindt de actiegroep waarin 160 Europese belangenorganisaties samenwerken. ‘Het probleem speelt bij meer commissarissen, maar Verheugen is de druppel’, zegt woordvoerder Olivier Hoedeman. ‘Als de Europese Commissie hiervoor toestemming geeft, is het einde zoek. Dan hoeven er evengoed geen regels te zijn.’ Van de negentien vertrokken eurocommissarissen zijn er zes aan de slag gegaan bij private bedrijven. Behalve om Verheugen, Ferrero-Waldner en McGreevy gaat het om oud-commissaris voor consumentenbescherming Kuneva naar de bank BNP Paribas; visserij-commissaris Borg naar consultantbureau FIPRA en oud-commissaris voor humanitaire hulp Michel naar verzekeraar Credimo. Volgens de Duitse oud-commissaris Verheugen is hij alleen als ‘investeerder’ betrokken bij de opzet van het advieskantoor van zijn partner en krijgt hij niet voor zijn bijdrage betaald.
De website van het bureau waarop hij als directeur stond vermeld, is deze week aangepast.

Subsidie voor de JSF-bedrijven

2010-08-23T11:15:00.005+02:00

De Nederlandse bedrijven die profiteren van de bouw van de Joint Strike Fighter hebben wel héél goed onderhandeld over het bedrag dat ze moeten terugbetalen aan de staat. Alles bij elkaar kregen ze 245 miljoen euro korting over hun schuld aan de schatkist.
Anderhalf jaar geleden deed ik een WOB-verzoek aan het ministerie van Economische Zaken om erachter te komen hoe die lobby (ten koste van de belastingbetaler) was verlopen. Het ministerie weigerde de gevraagde informatie te geven. Ik ging in beroep bij de rechter, die me volleldig gelijk gaf. Maar tegen die beslissing tekende het ministerie weer beroep aan bij de Raad van State.
Die zaak loopt nog, maar ondertussen kreeg ik een bundel documenten op gron waarvan in de geslaagde lobby vandaag in de Volkskrant reconstrueer.
De samenvatting staat hier: Industrie kreeg korting van 250 miljoen.
Hoe ze dat voor elkaar kregen? Gewoon, langdurig klagen, proces aanspannen, dat weer laten vallen als het uitkomt, topman Vollebregt (Stork) op bezoek sturen bij Van der Hoeven (EZ), bizar tegenvoorstel doen, arbiter inschakelen en opnieuw onderhandelen tot het contract, dat je ooit zelf hebt getekend, helemaal van tafel is.
Goed zakendoen, heet dat geloof ik.
Maar wel jammer dat wij dat moeten betalen.

Neoliberale media-ondernemers

2010-06-16T16:20:00.003+02:00

Eigenlijk off-topic want ik heb er niets mee te maken. Maar ik blijk me meer dan gemiddeld op te winden over de subsidie voor De Pers uit het potje voor ontwikkelingssamenwerking.
De Pers ben ik intensief gaan lezen toen ik dagelijks 2 uur heen en 2 uur terug reisde aar Rotterdam. Dan is bijna alle drukwerk welkom. Toegegeven, de Pers is beter dan de Spits en de Metro, maar dat is niet zo moeilijk. Wat opvalt is dat het eigenlijk geen krant is, maar een dagelijks opinieblad. De opinie van de baas, denk ik dan. En waarom zou je daarvoor subsidie krijgen van het NCDO?
De Pers heeft iets met subsidie's: ze adviseert haar lezers er zoveel mogelijk van gebruik te maken. Eigenaar van De Pers is miljardair Marcel Boekhoorn (Quote 500 nr. 13, €1,3 miljard) die er geen geheim van maakt de krant te beschouwen als hobby.
Er zijn meer rijke rechtse ondernemers die hun media-hobby door publieke middelen laten betalen. Misschien verklaart dat mijn boosheid. Neem Grimbert Rost van Tonningen, de mediamiljonair die 4 miljoen euro verdiende aan een paar maanden 'advieswerk' voor de verkoop van uitgever PCM aan Apax. Inderdaad: dat advies dat neerkwam op 'wanbeleid' en dat volgens de Amsterdamse Ondernemingskamer van van geen kant deugde, en dat geld dat nu eigenlijk terugbetaald moet worden.
Daarna zette Rost van Tonningen de neo-rechtse discussiewebsite Pluspost op. Toen die vanwege te weinig belangstelling verlies ging maken, concludeerde Rost van Tonningen niet dat de markt kennelijk geen belangstelling had voor zijn produkt. Nee, hij vroeg 170 duizend euro subsidie aan het bedrijfsfonds van de pers en.. kreeg die ook! Om het nog iets gekker te maken: dezelfde Rost van Tonningen vindt op dezelfde onrendabele, gesubsidieerde Pluspost dat de media niet onafhankelijk genoeg zijn.
Maar dat is dan wel weer lachen..

Confettigeneratie - de PDOJ-klas van 2010

2010-06-16T11:41:00.003+02:00

HP/De Tijd is een blad dat je normaal gesproken in de schappen mag laten liggen. Maar deze week (16 juni) niet. Het blad is bedacht & geschreven door de studenten van de Postdoctorale Opleiding Journalistiek (PDOJ) van de Erasmus Universiteit. 'Mijn' studenten, zogezegd, al waren ze natuurlijk evenzeer van mededocent Hans Maas (die het project coördineerde) en hielp ook VK-collega Wim de Jong met de eindredactie van de productie.

Essentieel: aan dit nummer kwam geen HP-eindredacteur te pas. Ook hoofdredacteur/vuilnisophaler Jan Dijkgraaf bemoeide zich niet met de inhoud. Het is een fris, verassend, divers, inhoudelijk en beschaafd nummer geworden. Thema: de confettigeneratie.

Ik feliciteer Kamiel Arents, Petri Benschop, Berend Jan Beugel, Erik Bloem, Sanne van Brunschot, Veerle Corstens, Anne Marije Elekan, Laura de Jong, Thessa Lageman, Sterre Lindhout, Dorinde Meuzelaar, Marius de Pijper, Jeroen Saat, Onno Sinke, Natasha Smit, Marise Sperling, Brenda Stoter, Miriam Vijge en Joep van der Wiel met hun prestatie - ook al stonden niet ál hun verhalen erin.

Mocht de vraag opkomen waarom HP/De Tijd zomaar toestaat dat de jeugd van tegenwoordig het stuur in handen neemt.. dan is het antwoord natuurlijk dat het blad zo geheel gratis een schitterende collectie artikelen - inclusief een gedegen eindredactie - in de schoot geworpen krijgt. Win-win bestaat soms écht.

Argos

2010-05-25T11:37:00.003+02:00

Zaterdag op verzoek van Argos uitgelegd hoe de juridische druk van Trafigura werkt, en hoe we daar ook deze keer keurig omheen hebben gewerkt.
Dat is hier te beluisteren.

En toen.. vertelden de chauffeurs over zwijggeld

2010-03-20T12:31:00.017+01:00

Steeds als ik denk ' klaar' te zijn met het Trafigura-dossier, gebeurt er iets dat opnieuw moet worden uitgezocht. Zoals het feit dat negen chauffeurs van het Probo Koala-afval in april jongstleden dik zijn betaald door Trafigura, in ruil voor een verklaring waarin ze zeggen nooit gezondheidsschade te hebben opgelopen en nooit eerder geld zouden hebben gekregen voor een verklaring. Dat laatste bleek aantoonbaar onjuist: er is wel betaald; twee keer zelfs. De chauffeurs noemen dit zwijggeld. Trafigura spreekt over kostenverghoeding en over chantage.

Naar Dakar geweest om de betrokken chauffeurs te spreken. Goed samengewerkt met Saskia Dekkers van Nova. Compleet inzicht gekregen van Greenpeace in alle documenten. Ook deze keer blijkt journalistieke samenwerking van vitaal belang: het dossier is omvangrijk en kent veel valkuilen.
Het resulaat staat hier (Volkskrant; het korte nieuwsstuk: de reportage uit Dakar staat niet op de VK-site maar op een subblog hier) en hier (Nova).

Om (een ander) Zwartboek te citeren: houdt het dan nooit op?

De prijs

Zondag 25 april: net terug uit Geneve, met een kristallen zuiltje met de inscriptie "Daniel Pearl Award for Outstanding International Investigative Reporting 2010" erop. Voor onze serie "Trafigura's toxic Waste Dump" in samenwerking met BBC; Guardian en NRK.

De hoogste prijs voor internationale onderzoeksjournalistiek. En de jury was unaniem.

Zie kort bericht op onze eigen VK-site.
Of hier voor het persbericht van het Centre for Public Integrety.
Of hier voor de toelichting op de VVOJ-website..
Of Villamedia.

En dan te bedenken dat ik een maand geleden al heel blij was met dit bericht.. :-)

Volkskrant 20 maart 2010:
Volkskrant-journalist genomineerd
Amsterdam
Volkskrant-journalist Jeroen Trommelen is genomineerd voor de Daniel Pearl Award. De prijs, vernoemd naar de Amerikaanse journalist die in 2001 in Pakistan werd ontvoerd en onthoofd, wordt toegekend door een jury die prestaties weegt op het gebied van de internationale onderzoeksjournalistiek.
De Volkskrant publiceerde over de rol van de Nederlandse oliehandelaar Trafigura bij het lozen van gif van het schip Probo Koala in de Ivoriaanse stad Abidjan. Volgens de overheid werden 30 duizend mensen ziek en stierven er vijftien.
Trommelen werkte samen met journalisten van de BBC, The Guardian en de Noorse publieke omroep. Aanvankelijk werkten zij afzonderlijk aan producties over Trafigura. Totdat de journalisten elkaar opzochten en informatie uitwisselden. September 2009 publiceerden zij tegelijkertijd een reconstructie, gebaseerd op elkaars materiaal.
Er zijn in totaal zeven producties geselecteerd uit 85 inzendingen uit veertig landen. De winnaar wordt 24 april bekendgemaakt.

Zie ook hier
en hier

Even weg..

2009-12-23T21:25:00.002+01:00

Van 1 januari tot 1 juli 2010 ben ik tijdelijk niet beschikbaar voor Volkskrantzaken. Doceer tijdelijk aan de Postdoctorale Opleiding Journalistiek (PDOJ) van de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Recente Volkskrantproducties

2007-12-19T13:44:00.092+01:00

27-29 november: Op het VVOJ-congres nog een paar (on)zinnige dingen gezegd over onderzoeksjournalistiek. Te zien op Youtube: hier

Trafigura... the sweet company

17-19 september: Update! Volkskrant publiceert complete reconstructie, toont aan dat top Trafigura wist van giftig afval en betrokken was bij transport. Samenwerking in dit dossier bekendgemaakt met BBC, Guardian, NRK, Greenpeace en Amnesty.

4 september: update! Trafigura wint kort geding tegen de Staat. Rapport NFI had niet aan de slachtoffers gegeven mogen worden. Zoals ik in stukje hieronder al voorvoelde..: strikt juridisch had het bedrijf een ijzerstrerk argument.

22 augustus; zaal A1 van het Paleis van Justitie in Den Haag, 10.00 uur. Waarom sta ik hier de enige journalist tegen nota bene vijf advocaten van Trafigura aan te kijken? Het kort geding stond zelfs aangekondigd op de ANP-agenda. Twee van de vijf lijken Engels te spreken, maar dat is vooraf, in de koffieruimte. In de rechtszaal houden ze hun mond stijf dicht. Ik doe ook maar alsof ik er niet bijhoor.

Kennelijk heeft niemand meer belangstelling voor de jongste juridische streek van Trafigura Beheer BV; het Nederlandse bedrijf dat via een lokaal bedrijfje 528 duizend liter chemisch afval liet storten in een buitenwijk van Abidjan, Ivoorkust.

Toch maar mijn stukje geschreven: brutale multinational eist dat vitaal bewijsstuk over gifaffaire geheim blijft voor de slachtoffers. Maar dan zakelijk, natuurlijk, je mag niet bevooroordeeld zijn.

Concreet: het rapport van het forensisch instituut NFI waarin wordt voorgerekend dat het afval inderdáád dodelijke slachtoffers kan hebben gemaakt, had van Trafigura niet aan de Britse advocaat van de Ivoriaanse slachtoffers mogen worden gegeven. Deze is volgens Nederlands recht immers geen 'partij'. Inderdaad een ijzersterk argument.

Voorts meent Trafigura onheus bejegend te zijn door de pers, die uit dit NFI-rapport heeft geciteerd. Volgt verontwaardigd citaat uit mijn stukje van mei dit jaar wordt. Je weet nooit; misschien maakt de strikt juridische redenering zelfs kans bij de rechtbank. Hoewel ik in de gortdroge vragen van de voorzieningenrechter enige scepsis meen te horen...

Hoe kwamen die stinkende en giftige zwavelverbindingen ook alweer terecht in een buitenwijk van Abidjan? Door een bewerking van zeer zwavelige nafta met loog; door chemici sweetening genoemd. Verzoeten, dus.

Wie mocht twijfelen aan mijn persoonlijke mening: Trafigura is een zoet en braaf en in alle opzichten te goeder naam en faam bekend bedrijf. Tot het tegendeel blijkt - en dat lijkt mij inmiddels wel gebeurd.

Dossier Legitimatieplicht

Vanaf 21 september gaat het gebeuren: je vingerafdrukken komen in je paspoort, en in een centraal databestand dat toegankelijk is voor Justitie en inlichtingendiensten. Klagen helpt niet meer. Een analyse.
Niettmin hebben vreedzame burgers nog even het recht om zonder ID-bewijs over straat te gaan. Zij hebben ook kiesrecht, maar dat geldt dus niet voor mensen zonder geldig ID-bewijs. Wie zijn of haar stemrecht wil uitoefenen, moet dat laten doen door een ander!

Illegale pillenverkopers

Soms kun je schrijven wat je wilt, maar verandert er niets. Anderhalf jaar geleden schreef ik met Ellen de Visser een serie verhalen over de illegale verkoop van medicijnen op internet. Dat kost mensenlevens en er wordt weinig aan gedaan. We werden voor die artikelen genomineerd voor De Tegel. En dan blijft het stil.
Ondertussen blijkt dat de handelaartjes gewoon hun telefoonnummer veranderen, en dat het gesjagger aan verslaafden doorgaat. Dus wie niet zonder valium kan: men belle geen 06 1876 13 60 meer, maar 06 363 03 014. Frustrerend. Kennelijk moeten we er nog een keer over schrijven..

Trafigura en Probo Koala

* Update 18 mei 2009: Achtergrond: zwavelwaterstof meters sloegen door
* Update 17 mei 2009: Volkskrant verwerft vertrouwelijk rapport Nederlands Forenische Instituut met het bewijs dat het afval in potentie zeer giftig was

Maar waar begon het ook weer mee?
Sinds het prille begin van de affaire drie jaar terug, volg ik de gifstort in Ivoorkust van oliehandelaar Trafigura. Een verhaal dat bijna te klassiek is voor woorden: steenrijke multinational lapt kennelijk milieuregels aan zijn laars en dumpt gif in derdewereldland. Maar daar lijkt het, met een enkele nuancering, toch op neer te komen.

Met hulp van enkele zeer goede bronnen ontdekte ik als eerste wat er werkelijk aan de hand was. Sindsdien zit ik Trafigura op de huid en het bedrijf mij ook :-) Sinds 2007 is de beruchte smaadadvocaat Carter-Ruck ingeschakeld om de media te muilkorven. Daarover dit artikel. Op deze link vind je ook de laatste relevante artikelen. De rechtszaken in Amsterdam en Londen lopen nog. In de Britse zaak ontdekte ik dat Trafigura probeert getuigen om te kopen. Zie het bericht. To be continued...

De kosten voor Uruzgan....

April 2009. Wat kost de inzet van het nederlandse leger in Uruzgan nu echt? Tot mijn verbazing had nog niemand dat proberen uit te rekenen - ook niet toen de verlenging van de missie voor de deur stond. Het antwoord was niet eens zo moeilijk te vinden: ruim 1,75 miljard euro; conservatief geschat.

Het leuke is dat de Nederlandse Defensie Academie hierdoor getriggerd werd om de kwestie óók onder de loep te nemen. In april publiceerden de onderzoekers hun conclusie, namelijk dat het zelfs méér dan twee miljard gaat kosten. Mijn artikel hierover maakte (opnieuw) weinig los; evenmin als het onderzoek zelf . De auteurs verbazen zich daar ook over. Alsof niemand zich voor de werkelijke kosten van ´de grootste militaire inspanning van het Nederlandse leger sinds de Tweede Wereldoorlog´interesseert.

Klimaatcompensatie met bomen..

Het duurde ongeveer een jaar, maar uiteindelijk had het toch resultaat: de minister erkent de zwakte van het systeem waarin je je persoonlijke klimaatschade kunt afkopen en de Rijksoverheid gaat haar leven beteren. Héhé. Maar.. om te beginnen met het begin:
Sinds het schrijven van Stop de Broeikas krijg ik de vraag maar niet uit mijn systeem. Hoe deugdelijk zijn de compensatiesystemen waarmee we onze uitstoot van CO2 'klimaatneutraal' kunnen maken?
In februari 2008 onderzocht ik het totale aanbod van de Nederlandse aanbieders van klimaatcompensatie - dat op veel fronten bleek te rammelen. Ook keek ik eens goed naar de Nederlandse 'klimaatbossen'. Experts adviseren al langer dat daar beter toezicht op moet komen. Zouden al die klimaatbosjes er zonder onze klimaateuro's echt niet zijn gekomen? Als dat wel zo is, is er natuurlijk geen sprake van klimaatcompensatie. De situatie is drabbig, blijkt uit mijn reportage van 17 oktober..

Eén aanleiding voor dit verhaal was het besluit van CO2-compensatiebedrijf Climate Neutral Group om uit de samenwerking te stappen van klimaatneutrale aanbieders. Het bedrijf wil betere en strengere regels; wat me een goed idee lijkt. De Rabobank is ook al uitgestapt, bleek later. Mijn Volkskrant-stukken van het afgelopen jaar hebben de discussie over de kwaliteit van deze systemen mede op scherp gesteld. Voorlopig resultaat: een rapport (perbericht) met integere bedoelingen.

Een stap terug: Ik begon dit dossier met een grondige analyse van het aanbod van de Climate Neutral Group en Trees for Travel (zie dossier en de reportage). Omdat ik klant ben van stroomleverancier Greenchoice en daarvan een curieuze folder in de bus kreeg, onderzocht ik ook hun compensatiemethode. Om te ontdekken dat óók die zeer omstreden is en niet voldoet aan de wettelijke eisen. Bovendien geeft Greenchoice een vliegreis kado aan klimaatvriendelijke klanten, wat in mijn ogen een absurde logica is.

Ondanks alles blijf ik in het systeem geloven, maar hopelijk maken de maatschappijen nu snel schoon schip. Na mijn artikelen in februari en april zette de Climate Neutral Group onderzoeksbureau KPMG aan het werk. Het rapport bevestigde mijn bevindingen en het bedrijf beloofde beterschap. Sjapo..!

Ook het management van de Tweede Kamer nam naar aanleiding van de publicaties het besluit om de vliegreizen van kamerleden op de best mogelijke manier te compenseren. Zie hier mijn bericht daarover. Die op zich prima handeling bevat wel een dubbele boodschap: de consument moet het volgens het parlement dus zelf regelen; ook als de consument de Tweede Kamer zelf is.

Wetgeving is 'uit'. Zelfregulering is 'in'.

Maar werken doet het in dit geval dus niet.

Privacy & internet

Wie kent het bedrijf Advance Interactive Media in Hilversum? Vrijwel niemand. Toch heeft Advance persoonsgegevensverzameld van 1,2 miljoen Nederlanders. Vaak hele intieme gegevens. Die worden doorverkocht, en de privacyverklaring is een lachertje..

Mijn reportage zette dit onbekende multimediabedrijf in het licht van de publiciteit. Het publieke debat over de handel in persoonsgegevens is gebaat bij voorbeelden uit de praktijk. Het nieuws was voor het College Bescherming Persoonsgegevens aanleiding voor een onderzoek .

JSF & bedrijfsleven

Sinds 2007 zit ik op het JSF-dossier voor de VK. Geen overbodige luxe, want er zijn weinig normale mensen die dit complexe onderwerp volgen zonder op een of andere manier partij te zijn. Het is een grabbelton van nieuws. Een paar opmerkelijke bevindingen:

In november 2008 kwam de enige concurrent van de JSF, Saab Gripen, er achter dat de strijd om de order niet helemaal eerlijk verloopt. Toen daarna ook Noorwegen voor de JSF koos, leek de Zweedse strijd trouwens voorgoed verloren. Het wordt echt gewoon de JSF!

Op 18 december 2008 maakte Defensie formeel haar keuze. Alleen de prijs bleef een gevoelig punt (zie hier), zo blijkt ook uit herhaalde onderzoeken van het Centraal Planbureau CPB die aantonen dat de Nederlandse economie er per saldo niet beter van wordt. Ondanks protesten van defensie, houdt het bureau vast aan die conclusie.

Om de toekomstige parlementaire enquête voor te blijven, vroeg ik oud-topambtenbaar Jacques de Winter van Defensie alvast om zijn mening. De man die ruim 20 jaar bij Defensie werkte en nauw betrokken was bij het JSF-besluit, maakt gehakt van die beslissing en is verbitterd over de rol daarin de luchtmacht. Mooi interview !

Mijn voorspelling van april 2008 dat de luchtvaartindustrie méér dan tien procent van de omzet aan JSF-orders zou moeten gaan afdragen, kwam spoedig uit. Op 4 juli schreef minister Van der Hoeve (EZ) de Tweede Kamer dat haar ministerie het bedrijfsleven inderdaad een afdrachtpercentage van 10,3% in rekening zal brengen. Gevolg: stilletjes verlengde onderhandelingen tussen EZ en de bedrijven. Eindigend in een nog lopende arbitrage.

Met een beroep op de Wet Openbaarheid van bestuur (WOB) verkreeg de Volkskrant de briefwisseling tussen de luchtvaartindustrie en het ministerie van EZ over de terugbetalingsregeling van het JSF-project. De bedrijven willen niets meer betalen, schrijven ze hier. De vrijgegeven documenten staan op de WOB-site van het ministerie. De kernbrief staat hier.

Over de miljoenen van Rita Verdonk

Minister Ter Horst vertelde dat ze nieuwe regels wil om anonieme partijfinanciering onmogelijk te maken. Interessant. Dus even rondgeneusd bij de Kamer van Koophandel om te kijken hoe het staat met Rita verdonk. Bingo!: haar politieke vrienden blijken een bedrijf te hebben opgericht om de partijkas, eh.. bewegingskas, te steunen: de BV Favorita.
Zo'n bv is ook heel geschikt om belasting te ontduiken, eh.. geen BTW te hoeven betalen. De meeste politieke partijen reageerden verontwaardigd, maar dat is allemaal 'oude politiek'. Aan de kritiek van staatsrechtgeleerde Remco Nehmelman was moeilijker te ontkomen.

Na een poosje aan het lijntje gehouden te zijn door Kay van der Linde, belde ik met Nina Brink in Amerika. Kreeg een slaperige Pieter Storms aan de lijn. Hij bevestigt dat Nina Rita sponsort, maar niet voor 135 duizend euro.. Vanwaar toch die geheimzinnigheid? Dat blijkt begin mei: Verdonk is ordinair opgelicht door de gesjeesde beurshandelaar Nick van der Linden, naar wie ze verzuimde navraag te doen. Sindsdien gaat het wat minder met Rita Verdonk in de peilingen...
Vanwaar de ophef? Natuurlijk hierom:

De Verpleeghuiskaart

Het eerste Volkskrant/verpleeghuizenonderzoek vond plaats in 2007. Een monsterklus waarvoor een waanzinnige hoeveelheid gegevens moest worden bnewerkt en gedigitaliseerd. Met speciale dank aan Henk van Es. In 2008 maakten we een verbeterde versie. Alle uitslagen en bijbehorende artikelen zijn te vinden op deze website

Kanker is een schimmel..

Menselijk leed op kleinere schaal, maar niet minder schrijnend, beschreef ik in november 2007 met collega Ellen de Visser. Het betrof misstanden bij de behandeling van wanhopige kankerpatiënten in de Kliniek voor Preventieve Geneeskunde Berg en Bosch in Bilthoven. We reconstrueerden de tragische dood van een patiënte. Op 4 februari 2008 reageerde de Inspectie met een verbod voor deze therapie.

In 2006 deed ik in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam, met steun van het Stimuleringsfonds van de Volkskrant en geïnspireerd door het boek Nickel and Dimed van Barbara Ehrenreich, onderzoek naar de koopkracht van de Nederlandse 'werkende armen'. Het project omvatte reportages, interviews en inkomensonderzoek. Alle publicaties verschenen gedurende de zomer en het najaar.

Ja, het spoor is relatief veilig. Maar de organisatie is een puinhoop; wrakke computers zullen voor veel vertraging gaan zorgen en steeds meer treinen zullen door rood sein rijden, voorspelde mijn serie artikelen over ProRail ik het najaar van 2006.

Nederlanders betalen jaarlijks 500 miljoen tot één miljard euro teveel aan medicijnen vanwege overbodige kosten voor marketing en lobbywerk van farmaceutische bedrijven, berekende ik in een Vervolg-publicatie in mei 2005 samen met collega Marc van den Broek.

Greenpeace: voorheen een charismatische rebellenclub, nu vaak een PR-machine zonder duidelijke visie of richting. Mijn research-profiel over deze milieuorganisatie.

Wie zijn eigenlijk de broeikas-ontkenners van de Nederlandse anti-milieubeweging? Zie mijn portret van het Heidelberg Appeal Nederland

2007-12-18T19:55:00.004+01:00

CV:

Jeroen Trommelen (1956) werd geboren in Oss, groeide op in Deurne en begon zijn journalistieke loopbaan in 1977 als leerling-journalist bij dagblad De Stem in Breda. In 1979 stapte hij over naar de Volkskrant, waar hij begon op de Rotterdamse redactie. Later was hij ondermeer eindredacteur Dag-in Dag-uit, redacteur minderheden en milieuredacteur op de wetenschapsredactie.
Tussen 1992 en 2000 versloeg hij voor de Volkskrant de ontwikkelingen in Suriname. Sinds 2005 werkt hij als onderzoeksverslaggever. Hij schreef verschillende boeken waaronder ´Dwars door Suriname’, ‘Handboek Milieu’, ‘Gifpolder Volgermeer’ en ‘Stop de Broeikas’.
Van 2006 tot 2010 was hij bestuurslid en voorzitter van de Nederlands-Vlaamse Vereniging van Onderzoeksjournalisten VVOJ. Tussen januari en juli 2010 doceert hij aan de Postdoctrale Opleiding Journalstiek (PDOJ) aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

1956 Geboren in Oss
1974 Eindexamen Havo Peelland College Deurne (NBr)
1976 Militaire dienst
1977 Leerling-journalist dagblad De Stem, Breda
1979 Volkskrant, redactie Rotterdam
1982 Nieuwsdienst Volkskrant, Amsterdam
1984 Eindredactie rubriek Dag-in Dag-uit
1987 Algemeen verslaggever
1991 Redactie minderheden & asielzoekers
1992 Portefeuille Suriname
1998 Wetenschapsredactie, milieuredacteur
2004 Uitwisseling met Brusselse redactie Financieel Economische Tijd
2005 Onderzoeksverslaggever
2010 Docent Postdoctorale Opleiding Journalistiek (PDOJ) aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam

Publicaties:

1980 Milieuparagraaf Larousse Jaarencyclopedie
1995 Medeauteur ‘In de ban van het Water’, uitgave Volkskrant
2000 ‘Dwars Door Suriname’, uitgave Arena
2000 ‘Handboek Milieu’, uitgave Meulenhoff
2004 Eindredacteur en mede-auteur ‘Gifpolder Volgermeer’, uitgeverij Noord-Holland.
2007 Stop de Broeikas, Meulenhoff

Bestuur:

1988 lid vestigingsraad Volkskrant
1990 lid redactieraad Volkskrant
1994 lid redactieraad Volkskrant
1994 bestuurslid theaterstichting Neeltje Pater
2004 bestuurslid Stichting Waterlandse Publicaties
2006 bestuurslid/voorzitter Vereniging van Onderzoeks Journalisten VVOJ